Watererfgoedverhalen

In januari 1926 braken de Maasdijken door en stonden grote delen van Nederland onder water na langdurige regenval. Ook in het gebied van De Stichtse Rijnlanden kampten de inwoners met grootschalige wateroverlast, en werd de Lekdijk zwaar beproefd. Alle kranten deden verslag van de watersnood, en lieten bewoners van de getroffen gebieden aan het woord. Onder andere een trouwe machinist van het gemaal in Harmelen, die '25 dagen niet uit de kleeren is geweest'. Reis mee terug in de tijd naar Wijk bij Duurstede, Schoonhoven, Kockengen, Vreeswijk en Utrecht en leer van de alarmeringsmethoden, het nepnieuws en de sabotage van een eeuw geleden.

Zes eeuwen lang was er een afvoerroute van meer dan twintig kilometer nodig om overtollig water uit het huidige Nieuwegein en Utrecht-Zuid af te voeren. Het waterschap Heycop, genaamd de Lange Vliet was de beheerder van deze route. Een kleine gevelsteen in de muur van gemaal Galecop, een stembus in onze bestuurszaal en veel watertjes met de naam Heycop of (Groote) Heicop herinneren nog aan dit waterschap met zijn ellenlange naam.

Het nieuwe jaar van 1624 is nog maar net begonnen of de dijk breekt door bij Tull en ’t Waal. Door het kruiende ijs stuwt het water in de Lek zo hoog op dat de druk op de dijk te groot wordt en bezwijkt. Het is al de tweede keer dat de dijk hier bij het Oud-Slijkerveer doorbreekt. Eerder gebeurde dat al in 1496.

Een slim systeem van sluizen, kanalen en dijken. Dat bedachten de ingenieurs van het Ministerie van Oorlog voor het onder water zetten van land voor de Hollandse waterlinies. Een deel van die ‘kunstwerken’ van vroeger gebruiken we als waterschap nog steeds bij het waterbeheer van nu. Ontdek hoe die ‘kranen’ uit de Lek werken!

De Waaiersluis speelde anderhalve eeuw geleden een belangrijke rol in het beter bevaarbaar maken van de Hollandse IJssel. Want die rivier kampt eeuwenlang met verlanding. Al in 1498 verschijnt een bijzondere kaart waar die plannen op staan. Het is één van de oudste kaarten van Nederland!

In 2023 was het precies 700 jaar geleden dat bisschop Jan van Diest een dijkbrief uitgaf aan onze rechtsvoorganger Hoogheemraadschap Lekdijk Bovendams. En 150 jaar geleden dat het college van dijkgraaf en hoogheemraden van dat hoogheemraadschap een kristallen drinkhoorn kreeg. Dit bijzondere en ook ietwat pompeuze voorwerp is nog altijd te zien in ons waterschapskantoor.