Watererfgoed

De Stichtse Rijnlanden wil de geschiedenis van het water en vooral van het waterbeheer, zichtbaar houden in het werkgebied. Daarom heeft het waterschap in 2006 een inventarisatie laten doen van cultuurhistorische waardevolle waterstaatkundige objecten die (mede) in eigendom zijn van het waterschap. Bijvoorbeeld gemalen, sluizen en peilschaalhuisjes. Het waterschap wil dit erfgoed behouden en waar mogelijk versterken.

Het beheergebied bevat bijna honderdvijftig cultuurhistorisch waardevolle 'waterelementen'. Ongeveer honderd daarvan zijn in eigendom van het waterschap. De meeste hebben nog een rol in het dagelijkse waterbeheer, bijvoorbeeld de Oude Sluis in Nieuwegein, de sluiscomplexen in Cothen en Werkhoven en gemaal Gerverscop in Harmelen. Bekijk het fotoalbum in de rechterbalk voor voorbeelden.

Bij veel van deze historische dijkhuizen, -magazijnen, gemalen en sluizen heeft het waterschap informatieborden geplaatst. Drie fietsroutes leiden u langs deze plekken, waar historisch en hedendaags waterbeheer tot leven komen. Klik op de links in de rechterbalk voor meer informatie.

Bezoekerscentrum Dijkhuiscomplex Jaarsveld

Het dijkhuis in Jaarsveld was eeuwenlang de vergaderlocatie van dijkgraaf en hoogheemraden van het voormalige Hoogheemraadschap Lekdijk Benedendams en van het Waterschap Lopikerwaard. Bij hoogwater was het ook commandopost voor de dijkbewaking. Langs de Lekdijk en in Jaarsveld zijn nog veel sporen van het historische waterbeheer te zien, zoals peilschaalhuisjes, wachthuispalen en dijkmagazijnen.

Op de zolder van de Zwarte schuur van het dijkhuiscomplex is een kleine expositie ingericht over  dijkbewaking, vroeger en nu. Deze expositie is ook uitvalsbasis voor rondleidingen door het dijkhuis. De vrijwillige rondleiders van de Stichting Kunst en Cultuur Lopik leiden u 's avonds en in het weekend op afspraak rond. Breng eens een bezoek aan Jaarsveld en laat u rondleiden door de geschiedenis van dijkbeheer en dijkbewaking!

Langs de Kromme Rijn: Nieuwe Hollandse Waterlinie

Langs de Kromme Rijn zijn nog veel sporen van de Nieuwe Hollandse Waterlinie te vinden. Veel mensen denken bij de waterlinie aan forten, zoals Fort Vechten en Fort Voordorp. Die zorgden voor de verdediging van gebieden die niet onder water gezet konden worden. Maar de essentie van de waterlinie was: het onder water zetten van land. Daarvoor moest in korte tijd veel water aangevoerd worden. De Kromme Rijn is sinds 1875 één van de toevoerwegen voor dat water. Water wordt ingelaten bij Wijk bij Duurstede. In 1870 werden bij Cothen en Werkhoven stuwen en schutsluizen gebouwd. En langs de Kromme Rijn zijn nog grenspalen van het Ministerie van Oorlog te vinden, die de grens van deze strategisch belangrijke aanvoerroute markeerden De Kromme Rijn is nog steeds in gebruik als wateraanvoerroute. Nu voor het doorspoelen en op peil houden van de stadsgrachten van Utrecht en de Vecht.

Oude Hollandse Waterlinie

Ook van de voorloper van de Nieuwe Hollandse Waterlinie, de Oude Hollandse Waterlinie, zijn nog 'snippers' terug te vinden in ons gebied. Bijvoorbeeld in Woerden en Oudewater. Onlangs is een leuke Er op uit -folder over de Oude Hollandse Waterlinie (pdf, 7 MB) uitgebracht waarin je meer leest over het verdedigingswerk en je zelf de geschiedenis kunt najagen!


Zie ook

Het dijkhuiscomplex in Jaarsveld

Het dijkhuiscomplex in Jaarsveld omvat onder andere het dijkhuis met stenen wachthuis en Zwarte schuur, peilschaalhuisje en wachthuispaal

Expositie 'Dijkleger vroeger en nu'

Op de zolder van de Zwarte schuur is de expositie 'Dijkleger vroeger en nu' ingericht

De zolder van het stenen wachthuis geeft een beeld van natuur en cultuurhistorie van de Lekdijk

De zolder van het stenen wachthuis geeft een beeld van natuur en cultuurhistorie op en rond de Lekdijk

Informatieborden

Hieronder kunt u alle informatieborden van het waterschap bekijken.