Baggeren

Op de bodem van iedere watergang (Rivier, kanaal, sloot of beek die onderdeel is van een stelsel wateren welke onderling op elkaar zijn aangesloten) ontstaat bagger. Deze bagger of slib ontstaat uit bodemmateriaal, bladeren en andere plantenresten. De laag bagger groeit jaarlijks met enkele centimeters.
Het verwijderen van de bagger is een belangrijke vorm van onderhoud aan watergangen. Zonder dat onderhoud slibben sloten en grotere watergangen dicht. Ze kunnen dan geen water afvoeren, wat bij hevige regenval tot overstromingen kan leiden. 
Ondiepe watergangen warmen ook sneller op. Warmer water bevat minder zuurstof wat in extreme situaties kan leiden tot vissterfte en/of stank. 
Als er in een watergang gevaren wordt, dan kunnen hiervoor ook belemmeringen ontstaan. Daarom moeten sloten, weteringen en kanalen periodiek gebaggerd worden.

Werkwijze: baggertechnieken

Baggerwerkzaamheden kunnen op verschillende manieren uitgevoerd worden: mechanisch of hydraulisch.

Bij het mechanisch baggeren (Werkzaamheden die nodig zijn bij het weghalen van zand, slib en andere lagen van de waterbodem) schept een kraan / graafmachine bagger uit de watergang (Rivier, kanaal, sloot of beek die onderdeel is van een stelsel wateren welke onderling op elkaar zijn aangesloten) en verspreidt deze direct op het naastgelegen perceel. Als hiervoor geen ruimte is of de kwaliteit van de bagger dit niet toelaat, moet de bagger afgevoerd worden. Bij moeilijk(er) bereikbare plekken zet het waterschap een schuifboot in die de bagger in het water naar de kraan duwt.

Bij hydraulisch baggeren wordt de bagger uit het water gezogen. Vaak gebeurt dit met een zuigboot waarbij de bagger met een ronddraaiende kop wordt losgesneden en opgezogen. Via een leiding wordt de bagger naar een baggerdepot (Bewaarplaats waar uitgegraven bagger tijdelijk of langdurig kan worden opgeslagen) verpompt. Een andere werkwijze is dat een pomp aan de graafmachine of tractor de bagger opzuigt en op de kant spuit.

Baggeren: taak van wie?

Het waterschap is verantwoordelijk dat alle watergangen op voldoende diepte blijven en dat er gebaggerd wordt. Het onderhoud aan de grotere (primaire) watergangen doet het waterschap zelf. Deze watergangen zijn het meest belangrijk voor het goed functioneren van het watersysteem.

Het onderhoud van de kleinere watergangen (veelal sloten, in totaal zo'n 9.000 km) gebeurt door de eigenaren van aangrenzende percelen. Dit kunnen particulieren zijn, zoals agrariërs, maar ook gemeenten, stichtingen of andere organisaties.

Wie er onderhoudsplichtig is, is vastgelegd in de Legger (Verzameling kaarten waarin voor elke watergang, kade en dijk is vastgelegd wie er onderhoudsplichtig is: het waterschap of bijvoorbeeld een particulier?) Oppervlaktewateren van het waterschap.

Baggeren met schuifboot

baggeren met schuifboot

De schuifboot duwt de bagger naar een bepaalde locatie.

Baggeren met baggerspuit

Baggerspuit

Verspreiding van bagger over het land.

Baggeren: kraan op ponton

baggeren kraan op ponton def

Baggeren (Werkzaamheden die nodig zijn bij het weghalen van zand, slib en andere lagen van de waterbodem) vanaf de kant is niet mogelijk. De kraan schept de bagger in een bak.

Baggeren met een zuigboot

baggeren met zuigboot

De bagger wordt vanaf de zuigboot met flexibele leidingen naar een baggerdepotgepompt.

Flora en fauna bij baggeren

Het baggeren (Werkzaamheden die nodig zijn bij het weghalen van zand, slib en andere lagen van de waterbodem) van watergangen heeft op de korte termijn negatieve gevolgen voor (beschermde) planten en dieren in het plangebied. De impact is afhankelijk van het voorkomen van (beschermde) soorten en de aard van de werkzaamheden. Ook kunnen er in de watergang (Rivier, kanaal, sloot of beek die onderdeel is van een stelsel wateren welke onderling op elkaar zijn aangesloten) ongewenste, invasieve exoten voorkomen.

Daarom wordt er vóór de uitvoering van een baggerproject een onderzoek gedaan naar de aanwezigheid van soorten en de verwachte effecten hierop. Zo houden we bij de uitvoering de beschermde soorten in stand en voorkomen we de verspreiding van ongewenste soorten.

Afvoeren: over de weg, schip of leiding

Als we de bagger niet op de kant kunnen zetten of in het aangrenzende perceel kunnen verspreiden, is afvoer noodzakelijk. Hiervoor zijn verschillende opties: over de weg, per schip of via een transportleiding.

De meest gebruikelijke manier is over de weg met behulp van vrachtwagens of kiepers achter een tractor. Zij voeren de bagger af naar een locatie waar deze verspreid of opgeslagen kan worden.

Een andere mogelijkheid is de afvoer per schip. Afhankelijk van de grootte van de watergang (Rivier, kanaal, sloot of beek die onderdeel is van een stelsel wateren welke onderling op elkaar zijn aangesloten) en de te overbruggen afstand worden beunschepen of beunbakken ingezet. Dit zijn open boten die worden geduwd door een duwboot. De bagger wordt vervolgens overgeschept of gepompt in een groter schip dat het afvoert.

Bij hydraulisch baggeren (Werkzaamheden die nodig zijn bij het weghalen van zand, slib en andere lagen van de waterbodem) wordt er naast bagger ook veel water opgezogen. Het water-baggermengsel wordt door transportleidingen naar de plaats van bestemming gepompt, bijvoorbeeld naar een weilanddepot.

Bagger op de kant of storten?

Het waterschap streeft naar een efficiënte, voordelige en duurzame verwerking van de bagger.

In de Waterwet staat dat aangrenzende eigenaren van een watergang (Rivier, kanaal, sloot of beek die onderdeel is van een stelsel wateren welke onderling op elkaar zijn aangesloten) verplicht zijn om de bagger te ontvangen op hun land. Er zijn situaties waarbij dit fysiek niet kan. Bijvoorbeeld de aanwezigheid van bebouwing, smalle wegbermen of particuliere tuinen. In die gevallen gaan we op zoek naar een stortlocatie of maken we gebruik van een weilanddepot.

Afvoer naar een depot gebeurt ook als de kwaliteit van de bagger te slecht is om op de kant te verwerken.

Verspreiding ontvangstplichtige bagger

folder

In de folder leest u meer over de verspreiding van ontvangstplichtige bagger.

Tips om ecologisch sloten te schonen

Baggren met baggerspuit

Bekijk de filmpjes over baggeren (Werkzaamheden die nodig zijn bij het weghalen van zand, slib en andere lagen van de waterbodem) en ecologisch slootschonen.

Meer weten

Heeft u vragen over baggeren (Werkzaamheden die nodig zijn bij het weghalen van zand, slib en andere lagen van de waterbodem) of werkzaamheden bij u in de buurt ? Neem dan contact op met de afdeling Ingenieursbureau van het waterschap, via tel. (030) 209 73 61.