Verbetering Waaiersluis

De Waaiersluis bij Gouda is een Rijksmonument dat nog volop in bedrijf is om het peil op de Gekanaliseerde Hollandsche IJssel (GHIJ) op hoogte te houden, (zoet) water te leveren aan de westerse waterschappen en tevens scheepvaart mogelijk te maken voor het schutten van (met name) recreatievaartuigen.

De Waaiersluis is onderdeel van een primaire kering (dijkring 14-1) en ligt op de overgang naar de Hollandsche IJssel (HIJ) – welke onder invloed is van eb en vloed - en het gekanaliseerde deel van de Hollandsche IJssel. Het Waaiercomplex bestaat uit een schutsluis, een gemaal en spuisluizen.

Historie

De bouw van het sluizencomplex, als onderdeel van de kanalisatie van de Hollandsche IJssel, begon in 1854. Hoofdinspecteur Jan Blanken van de Waterstaat ontwierp het complex dat in 1860 open ging voor het scheepvaartverkeer. In de jaren 1919-1920 is de waterkering in zijn geheel verhoogd tot het huidige niveau. Het sluizencomplex is voor het laatst gerenoveerd in 1984.

De schutsluis heeft twee waaierdeuren. Daarom kreeg het de naam Waaiersluis. De bijzondere waaierdeuren van dit rijksmonument zijn in 2017 vervangen.

Naar beide kanten sluiten

Een waaiersluis is een type schutsluis dat voor het eerst in 1808 is toegepast. Het bijzondere is dat de waaierdeuren zelfs tegen de stroom in gesloten kunnen worden. Juist vanwege de waaierdeuren kan de sluis behalve als schutsluis, ook nog functioneren als uitwaterings-, inundatie- en getijdesluis. Door de aanwezigheid van 4 puntdeuren kan de sluis geschut worden bij zowel hoog als laag water.

Werkzaamheden

Het Waaiercomplex moet worden verbeterd. Om te zorgen dat het sluizencomplex aan het vereiste veiligheid- en onderhoudsniveau voldoet, zijn werkzaamheden nodig. Het gaat met name om het vernieuwen/renoveren van werktuigbouwkundige en besturingstechnische componenten. Daarnaast worden de kolkwanden, sluishoofden en vleugelwanden hersteld en het straatwerk, leuningwerk en meubilair onder handen genomen. De voetgangersbrug wordt gemechaniseerd en er worden op het complex nieuwe hekwerken en informatieborden geplaatst.

Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden heeft de werkzaamheden gegund aan Kadiks Automatisering BV uit Moordrecht met Aannemingsmaatschappij VOBI B.V. en Hofmeijer MP B.V. als onderaannemers. De uitvoering start begin september 2021 en duurt tot uiterlijk 31 januari 2022. Het project is onderdeel van het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP). Dit is een landelijke aanpak om dijken en kunstwerken in heel Nederland veilig te houden en de waterveiligheid van ons land te waarborgen voor nu en in de toekomst.

Verbeteren vispasseerbaarheid

De werkzaamheden bieden een goede gelegenheid om de vispasseerbaarheid van de sluis te verbeteren. In de huidige situatie kunnen vissen alleen tijdens het schutten de sluis passeren, dus overdag gedurende het vaarseizoen. Door aanpassingen aan de aansturing van de omloopriolen te doen, kunnen vissen ook buiten schuttijden de sluis passeren.

In de wanden van de sluiskolk zitten omloopriolen. Deze worden gebruikt om de sluiskolk langzaam te vullen met water voordat de deuren kunnen worden geopend. Op deze riolen zitten schuiven die open en dicht kunnen worden geschoven. Door de aansturing van deze schuiven zo aan te passen dat deze, wanneer de sluis niet gebruikt wordt, automatisch een beetje open gaan, kunnen vissen via de omloopriolen de andere kant van de sluis bereiken. Vooral in het voorjaar en najaar en ’s nachts hebben de vissen hier veel baat bij.

Tentoonstelling waaierdeuren

De bijzondere waaierdeuren van dit rijksmonument zijn in 2017 vervangen. Op donderdag 4 juni 2020 droeg Jeroen Haan, dijkgraaf van Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden, de historisch belangrijke waaierdeuren van de Waaiersluis bij Gouda over aan de heer Maarten Slot, bestuursvoorzitter van de Stichting Waterliniemuseum. De deuren worden permanent tentoongesteld voor publiek in Waterliniemuseum Fort bij Vechten in Bunnik.

Contact

Vragen? Mail naar Ane Sybesma:  ane.sybesma@hdsr.nl of Cathelijne van Haselen: 
cathelijne.van.haselen@hdsr.nl