Grondwater
Wat is grondwater?
Grondwater is water dat onder de grond zit. Je ziet het niet, maar het is heel belangrijk. Het ontstaat doordat regenwater en water uit sloten en rivieren langzaam in de bodem zakt.
Grondwater is nodig voor drinkwater, landbouw, natuur, industrie en het bouwen van huizen. Daarom is het belangrijk dat er genoeg grondwater is en dat het schoon blijft.
Klimaatverandering en grondwater
Door klimaatverandering krijgen we vaker te maken met lange droge perioden en met hevige regenbuien. Dat heeft invloed op de grondwaterstand.
Tijdens een lange periode van droogte zakt de grondwaterstand. Dit kan zorgen voor schade aan funderingen, droogte in natuurgebieden en te weinig water voor de landbouw.
Bij veel en langdurige regen kan juist grondwateroverlast ontstaan, zoals water in kelders en kruipruimtes.
Vroeger was het waterbeheer vooral gericht op het snel afvoeren van water. Door klimaatverandering, meer inwoners en minder aanvoer van water is dat niet meer mogelijk. Daarom is het belangrijk om water langer vast te houden in de bodem. Zo is er ook in droge perioden voldoende water voor mensen, natuur en landbouw. Daarmee werken we aan een toekomstbestendig watersysteem.
Grondwateroverlast
Bij hevige of langdurige regen stijgt de grondwaterstand. Dit kan leiden tot overlast, bijvoorbeeld natte kelders en kruipruimtes. Door klimaatverandering gebeurt dit steeds vaker.
Het waterschap kan de grondwaterstand niet direct verlagen. Pas als het minder regent, kan de grondwaterstand weer zakken. Wel werken wij samen met gemeenten en andere overheden om overlast zoveel mogelijk te beperken.
Ook huiseigenaren kunnen zelf maatregelen nemen. Denk aan het waterdicht maken van kelders of het verbeteren van de afwatering rond de woning. Een zekere mate van grondwateroverlast blijft echter onvermijdelijk bij extreme regen.
Grondwatertekort
Door warme en droge zomers neemt de druk op het grondwater toe. Tegelijkertijd is de vraag naar water groot, bijvoorbeeld voor landbouw, natuur en drinkwater. Daarom werkt het waterschap samen met andere partijen aan manieren om meer water vast te houden in natte perioden. Zo zijn we in droge periodes beter voorbereid.
Dat doen we onder andere door:
- afspraken te maken over waterpeilen;
- gebieden aan te leggen waar water tijdelijk wordt opgeslagen en langzaam in de bodem zakt;
- vergroening te stimuleren en regenwater los te koppelen van het riool;
- water in de winter zo lang mogelijk vast te houden, zolang dit veilig is.
Op de Utrechtse Heuvelrug onderzoeken we extra maatregelen, zoals kleine stuwen om water langer vast te houden.
Grondwaterkwaliteit
Schoon grondwater is belangrijk voor drinkwater, natuur en landbouw. De kwaliteit van het grondwater staat onder druk. Dat komt doordat er steeds meer vervuilende stoffen in de bodem terechtkomen.
De provincie is verantwoordelijk voor de grondwaterkwaliteit. Het waterschap helpt mee om het grondwater te beschermen. Dat doen wij onder andere door:
- het uitvoeren van de Kaderrichtlijn Water;
- het verlenen van vergunningen waarbij vervuiling wordt voorkomen;
- het meten en onderzoeken van grondwater;
- het geven van advies bij ruimtelijke plannen en gebiedsontwikkeling.
Goede samenwerking met andere overheden is hierbij belangrijk.
Een grondwatersysteem in balans
Een goed grondwatersysteem is in balans. Dat betekent dat het beter bestand is tegen natte en droge perioden. Daarom heeft het waterschap een grondwatervisie opgesteld. Deze visie laat zien hoe wij omgaan met klimaatverandering en hoe we grondwater duurzaam beheren.
Als het systeem uit balans raakt, zoeken we samen met andere overheden en partners naar passende oplossingen. Daarbij kijken we naar wat lokaal nodig en mogelijk is. Samen zorgen we voor goed beheer van het grondwater, nu en in de toekomst.
Van grondwater naar drinkwater
Een groot deel van het drinkwater komt uit grondwater. De vraag naar drinkwater groeit, vooral in droge perioden. Tegelijk staat de productie van drinkwater in de provincie Utrecht onder druk. Zonder extra maatregelen ontstaat er vanaf 2032 een tekort aan drinkwater in onze regio.
Het waterschap is lid van de Drinkwaterraad en werkt samen met de provincie, drinkwaterbedrijven, gemeenten en andere waterschappen. Een belangrijk uitgangspunt is het gebruik van meerdere bronnen voor drinkwater, zodat we minder afhankelijk zijn van grondwater alleen. Ook onderzoeken we hoe gezuiverd water beter kan worden hergebruikt.