Veelgestelde vragen

Op 17, 18 en 19 augustus heeft het waterschap inspecties uitgevoerd van de Lekdijk en de kleinere dijken in het westelijk deel van ons gebied. Dat zijn de Grecht en de Enkele en Dubbele Wiericke. Aanleiding voor de inspecties was de aanhoudende droogte, die schade aan dijken kan veroorzaken. De inspecties zijn inmiddels afgerond. Daarbij zijn op verschillende locaties schades vastgesteld, waaronder scheuren in het dijklichaam. Op dit moment geven de schades echter geen aanleiding voor extra maatregelen, zie het bericht hierover: Extra dijkinspecties afgerond: schades in beeld, situatie onder controle

Het is belangrijk dat agrariërs goed onderling afstemmen wie, wanneer oppervlaktewater onttrekt. Daarbij is het van groot belang dat het peil van de watergang op een minimumniveau blijft.

Naast het onttrekken van oppervlaktewater is het belangrijk dat bij hoge temperaturen van het water en weinig doorstroming, de bodem niet onnodig wordt omgewoeld. Hierdoor zakt het zuurstofgehalte verder, wat negatieve gevolgen kan hebben op het waterleven. Stel baggeren uit naar een later moment. Baggeren geeft extra voedingsstoffen aan het water af, wat de groei van algen en bacteriën bevordert. Hierdoor verslechtert de waterkwaliteit verder en neemt het zuurstofgehalte af.

Bekijk ook de laatste informatie in de agrarische nieuwsbrief @grariër of abonneer u op de nieuwsbrief: @grariër - Droogte editie 14 aug 2026

Het waterschap wil een onttrekkingsverbod alleen inzetten als dat echt noodzakelijk is vanwege de mogelijke economische schade. Zolang er nog mogelijkheden zijn om het beschikbare water te beheren en te verdelen, maken we daar gebruik van. Tegelijkertijd zien we dat de situatie steeds verder onder druk komt te staan.

Wij kijken onder andere naar de beschikbare hoeveelheid water, de waterstanden, de waterkwaliteit, de verwachte weersomstandigheden en de mogelijkheden om water aan te voeren. Als het watersysteem te kwetsbaar wordt en verdere onttrekkingen leiden tot onacceptabele risico's, zoals grote financiële of maatschappelijke schade, kan een onttrekkingsverbod noodzakelijk zijn.

Er is geen vaste datum waarop hierover wordt besloten. Het waterschap beoordeelt de situatie voortdurend. Wanneer blijkt dat aanvullende maatregelen noodzakelijk zijn, neemt het waterschapsbeleidsteam (een crisisteam waar onder andere de dijkgraaf in zit).

Het waterschap keert in dit geval in beginsel geen schadevergoeding uit. Een onttrekkingsverbod is een rechtmatige maatregel die kan worden genomen bij waterschaarste.

Op de hoger gelegen Utrechtse Heuvelrug is in mei 2026 een onttrekkingsverbod voor oppervlaktewater ingesteld. In het Kromme Rijn gebied zijn op diverse plekken tijdelijke pompen geplaatst om extra water aan te voeren voor ons eigen beheergebied maar ook voor de westelijke waterschappen. Er staan tijdelijke pompen bij de inlaat en sluis Zuid in Wijk bij Duurstede, bij sluis Cothen en vanaf 17 augustus 2026 ook bij de Zuidersluis in Nieuwegein.

Om voorbereid te zijn op extreem droge periodes werkt het waterschap aan een permanente oplossing om extra water in te kunnen laten bij droogte in Wijk bij Duurstede: de bouw van een gemaal met balgstuw (opblaasbare dam) in het Inundatiekanaal in Wijk bij Duurstede. Na de bouw zijn tijdelijke pompen dan in de meeste situaties niet meer nodig bij droogte.

Sinds eind juni is de Klimaatbestendige Wateraanvoer actief waarmee we zoet water richting het Westen aanvoeren om verzilting daar tegen te houden te minimaliseren. Ook is een tijdelijke pomp geplaatst aan de Gageldijk in Groenekan om water richting Groenekan en Maartensdijk aan te voeren.

Water van een natte winter of van een hoosbui vasthouden voor droge tijden, dat is minder simpel dan het lijkt. Op de grote rivieren en in uiterwaarden kan het waterschap geen water vasthouden. Zakt de rivier, dan drogen uiterwaarden mee op.  In het watersysteem van sloten en weteringen kan water vasthouden wel, maar met mate.  Dat is te weinig om tijdens extreme droogte, waarin veel water verdampt, over voldoende water te beschikken.

De optie om veel water op te slaan in een groot gebied is nauwelijks mogelijk. Nederland is een vlak land, met weinig heuvels. Een natuurlijke ‘kom’ waar je water in op kunt slaan, is er in het gebied van De Stichtse Rijnlanden niet. Je zou zo´n kom kunstmatig kunnen aanleggen door dijken te bouwen rondom een groot gebied. Maar zo’n oplossing kost enorm veel grond. In het beheergebied van Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden (HDSR) zou een oppervlakte van 8.000 hectare nodig zijn, met een waterdiepte van 1 meter om in juni, juli en augustus over voldoende water te beschikken. Dit komt overeen met 42.000 Olympische zwembaden.

Om een idee te geven is 8.000 hectare te vergelijken met een oppervlakte zo groot als de gemeente Utrecht (De woonplaatsen Utrecht, Vleuten, De Meern en Haarzuilens). Dat zijn 11.204 voetbalvelden. Deze enorme oppervlakte is in het gebied van HDSR eenvoudigweg niet beschikbaar.

Waterschappen hebben afspraken gemaakt over de verdeling van water. Deze afspraken staan in een waterakkoord. Een van die afspraken gaat over de hoeveelheid water die naar het westen wordt aangevoerd om verzilting tegen te gaanminimaliseren. Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden (HDSR) levert volgens het waterakkoord een bepaalde hoeveelheid zoet water aan het hoogheemraadschap van Rijnland. Hoe Rijnland dit water inzet mag het waterschap zelf bepalen. De problematiek in ieder waterschap is immers verschillend. HDSR levert dus de hoeveelheid die in het waterakkoord is afgesproken.

HDSR werkt samen met andere waterschappen en Rijkswaterstaat hard om de gevolgen van droogte zoveel mogelijk te beperken. Er zijn echter grenzen aan de maakbaarheid van het watersysteem, waardoor droogteschade niet altijd en overal te voorkomen is.

Ook blijft het waterschap leren van de ervaringen tijdens watertekorten.  Zo wordt er op landelijk niveau binnen het Deltaprogramma Zoetwater maatregelen genomen om Nederland nog weerbaarder te maken tegen droogte.

Een laag waterpeil, hoge watertemperatuur en stilstaand water vormen het ideale klimaat voor blauwalg en botulisme. De alg en de bacterie zijn een veelvoorkomend probleem in de zomer en kunnen gezondheidsklachten, zoals oorontsteking, huidirritaties en diarree veroorzaken. Dat geldt ook voor dieren.

Een ander veelvoorkomend probleem is zuurstoftekort in het water. Hierdoor hebben vissen en andere organismen het moeilijk en kan er sterfte optreden.

Lokale buien helpen maar weinig tegen de droogte. Het regent dan wel, maar dat helpt alleen voor de toplaag van de bodem. Het is niet voldoende om het grondwater structureel aan te vullen. Ook is het te weinig om de lage aanvoer van de Rijn en de Maas te compenseren. Lees hier meer over regen en droogte: Het regent, maar toch is het droog - Peilbeheerder Lotje legt uit hoe dat kan | HDSR

De grondwaterstanden in ons gebied zijn laag. Ze zitten op veel locaties op het niveau van de droge jaren in 2018 en/of 2022. Sinds november 2025 valt er al te weinig neerslag om de grondwaterstand aan te vullen. Het precieze tekort is moeilijk in centimeters uit te drukken. Dit hangt namelijk af van de ondergrond, wateraanvoer, soort landgebruik en soort natuurtype.

Ga verstandig om met water:

• Haal geen water uit de sloot of uit het grondwater.

• Voer geen werkzaamheden uit in het water. Omwoelen van de bodem zorgt voor een daling van het zuurstof niveau.

• Meld dieren in nood of dode dieren langs of in watergangen

• Geen eendjes voeren, gebruik geen lokaas bij het vissen.

• Zwem alleen in de daarvoor aangewezen zwemwateren, die worden gecontroleerd op de waterkwaliteit.

• Check de zwemwaterlocaties en de kwaliteit van het zwemwater op zwemwater.nl.

• Was uw auto niet thuis maar in de wasstraat. Daar wordt het vervuilde water gezuiverd en opnieuw gebruikt.

Voor actuele informatie zie: www.zwemwater.nl en de zwemwaterapp.

We vragen iedereen hiervan een melding te maken bij ons Klant Contact Centrum via Contact | HDSR. Als het waterschap zo’n melding binnenkrijgt, gaan medewerkers zo snel als mogelijk is de situatie ter plaatse beoordelen. Waar het zin heeft en kan, kunnen vissen worden weggevangen en ergens anders worden uitgezet.

Dode vissen of vogels kunnen het gevolg zijn van botulisme of zuurstoftekort in het water. Blijf uit de buurt van de dode vissen en vogels en ga niet het water in. We verzoeken u een melding hiervan te maken bij ons Klant Contact Centrum via Contact | HDSR.Op die manier kunnen wij de situatie in ons gebied nauwlettend in de gaten houden.

Nee, de watertemperatuur is hoog, waardoor er minder zuurstof in het water zit. Baggeren zorgt voor een nog lager zuurstofgehalte in het water. Dat is slecht voor het waterleven, wat het in deze droge periode toch al moeilijk heeft.

Het waterschap baggert wel door in de polder Keulevaart in Haastrecht zolang het zuurstofgehalte dit toelaat. Dus ook nu met de droogte. Hiervoor hebben we samen met de aannemer een aantal maatregelen genomen. Zo wordt het zuurstofgehalte drie keer per dag gemeten en wordt er gewerkt onder ecologische begeleiding. Als het zuurstofgehalte te laag wordt, dan wordt het werk per direct stilgelegd.