Ruimtelijke adaptatie nader uiteengezet

Klimaatverandering

Nederland werkt al enige tijd aan ruimtelijke aanpassingen aan klimaatverandering ('ruimtelijke adaptatie'). De urgentie van adaptatie is echter toegenomen. De gevolgen van klimaatverandering zijn nu al merkbaar. Extreme neerslag blijkt nu al duidelijk vaker voor te komen dan in de jaren vijftig en de kans op dergelijke hevige buien neemt naar verwachting in de toekomst nog verder toe. Denk bij het effect van extreme neerslag aan de wateroverlast die in de zomer van 2016 vooral het zuiden van het land trof. Tekenend is ook dat de laatste jaren vrijwel allemaal tot de tien warmste jaren sinds het begin van de metingen behoren, zowel in Nederland als wereldwijd. Hoe het klimaat in Nederland zich precies ontwikkelt, is onzeker. Dat hangt af van wereldwijde ontwikkelingen. Een opwarmend klimaat kan domino-effecten en abrupte veranderingen in gang zetten. Voor Nederland als laag liggend en dichtbevolkt land kunnen de gevolgen van klimaatverandering groot zijn.

Plan van Aanpak Coalitie

De bestuurders van de partijen hebben op 18 maart 2016 het Plan van Aanpak Ruimtelijke Coalitie regio Utrecht ondertekend. In het Plan van Aanpak staat dat we onder andere aan de slag gaan met de klimaatthema’s veiligheid, hitte, droogte en wateroverlast, een gezamenlijke kennisagenda opstellen en koploperprojecten omarmen. Daarbij maken we gebruik van bestaande (bestuurlijke) netwerken en sluiten aan op lopende programma's. Hiervoor zetten we tijdelijk een Aanjager in om de samenwerking vorm te geven. Het college van het waterschap heeft op 9 februari 2017 het Plan van Aanpak goedgekeurd. De Coalitie wil uiteindelijk gezamenlijke resultaten behalen. Dit moet er toe leiden dat we vanaf 2020 ruimtelijk adaptief als vanzelfsprekend kunnen toepassen en ervaren.

Zwaarste neerslag ooit

De gevolgen van klimaatverandering zijn nu ook al zichtbaar. In de regio Utrecht werden op 28 juli 2014 van dat jaar werden Maarssenbroek, Kockengen en Utrecht getroffen door de zwaarste neerslag die ooit in een etmaal in de regio Utrecht gemeten is. In 2016 zijn ook stevige buien gevallen in het Oude Rijn gebied en zijn records gevestigd met de warmste dagen in september.

Particuliere investeringen ook nodig

De opgaven voor klimaatadaptatie kunnen de overheden uit de coalitie niet alleen. Oplossingen liggen gedeeltelijk in de openbare ruimte, de riolering en het oppervlaktewatersysteem. Klimaatadaptatie raakt ook aan de wijze van bouwen en de inrichting van particuliere percelen. Het is dus ook van belang particuliere investeringen te beïnvloeden. De overheden hebben hier nog weinig ervaring mee. Klimaatadaptatie gaat ook over de dagelijkse leefomgeving van mensen en is alleen succesvol als deze mensen meedoen.

Quickscan stresstest

Het waterschap heeft met een quickscan stresstest (pdf, 2.2 MB) laten zien wat de impact is op gemeenten en de leefomstandigheden in de stad. Het wordt daar nog warmer en grote regenbuien kunnen niet makkelijk worden afgevoerd. De opgaven voor ruimtelijke adaptatie zijn verwoord in de Deltabeslissing Ruimtelijke Adaptatie en het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie.

Kansen

De klimaatopgaven worden vaak gezien als bedreiging: bij ongewijzigd beleid hebben we heel veel potentiële landelijke schade en dat kan leiden tot maatschappelijke ontwrichting. Wij zien juist kansen: als we aan de slag gaan met onze regio (bijvoorbeeld met programma's zoals duurzaamheid, energietransitie en de woningbouwopgave), laten we deze dan meteen verbeteren, het stedelijk gebied minder kwetsbaar maken voor de toekomst.. Zie voor meer informatie het Kennisportaal Ruimtelijke Adaptatie en www.climateapp.nl.