Koploperprojecten klimaatbestendige stad

Negen Utrechtse overheden (plus de Veiligheidsregio Utrecht) werken samen om de gevolgen van de klimaatverandering op te vangen. Specifiek werken ze aan oplossingen voor meer klimaatbestendigheid in het stedelijk gebied. De oplossingen die al in uitvoering zijn noemen we ook wel de koploperprojecten.

Hier vindt u een aantal voorbeelden.

Merwedekanaal

Klimaatadaptatie regio Utrecht helder in beeld gebracht

Magazine Het slimme klimaat

The smart climate

Klimaatadaptatie betekent (anders) samenwerken met overheden en gebiedspartners, dat doen we in de Coalitie. Enkele projecten in deze samenwerking laten we nu zien in het magazine ‘Het Slimme Klimaat’

Nederland loopt in de wereld voorop als het gaat om klimaatadaptatie. Om deze reden heeft de VN gekozen om een internationaal Kennisinstituut (Global Centre of Expertise on Climate Adaptation – GCECA) te huisvesten in Nederland. De gemeente en provincie Utrecht willen samen met ons waterschap dat dit kennisinstituut naar de regio Utrecht komt. De engelse versie van dit magazine ondersteunt het locatie-bod. In oktober zal de beslissing vallen of de regio Utrecht het kennisinstituut mag huisvesten.

Koploperproject 1: Merwedekanaal

De zone langs het Merwedekanaal in de gemeente Utrecht gaat de komende jaren flink op de schop. Vanaf vorig jaar loopt het planproces van herstructurering. Het waterschap, de provincie Utrecht en de gemeente Utrecht werken intensief samen aan het klimaatbestendig maken van het gebied. Bureau LINT heeft in dit kader een onderzoek (Merwedekanaalzone Klimaatadaptief (pdf, 26 MB)) uitgevoerd om klimaatadaptatie concreet te maken. Zo heeft het bureau een aantal ontwerptekeningen gemaakt van (soorten) waterpleinen, wadi’s en groene daken.

Koploperproject 2: Pilot Kanaleneiland Midden

Een groot deel van de woningen in bezit van woningbouwverenigingen wordt de komende jaren ingrijpend gerenoveerd. Naast energiebesparing is er ook aandacht voor klimaatadaptie. Het waterschap heeft samen met woningcorporatie Mitros en een aantal partners (gemeente Utrecht, de provincie Utrecht en het ministerie van Infrastructuur en Milieu) bekeken op welke wijze Kanaleneiland Midden klaar kan worden gemaakt voor de verwachte klimaatverandering.
Voor het waterschap was dit allemaal nieuw, aangezien er voor Kanaleneiland geen wateropgave  en geen waterkering of watergang is. Maar er liggen wel mooie kansen om bijvoorbeeld duurzaam om te gaan met regenwater. meer nformatie vindt u in het boekje Klimaatbestendige wijkaanpak in Kanaleneiland Midden-Utrecht (pdf, 29 MB).

Koploperproject 3: Hitte koelen en benutten

Oppervlaktewater is een duurzame bron van warmte en koude en van groot potentieel belang in de energietransitie en klimaatadaptatie. Door warmte te winnen koelt het oppervlaktewater af. Daardoor draagt benutting van deze energiebron bij aan bestrijding van klimaatthema’s hittestress en het verbeteren van de waterkwaliteit zoals blauwalgenbestrijding. In de regio Utrecht hebben het waterschap en gemeenten gezamenlijk een kansenkaart laten maken voor thermische energie uit oppervlaktewater (TEO). Het impactproject hitte koelen en benutten heeft als doel om de mogelijkheden van deze energiebron voor enkele locaties in beeld te brengen door het uitwerken van concrete business cases. Een van de gebieden is de Merwedekanaalzone in Utrecht en in Houten een bestaande nieuwbouwwijk aan de recreatieplas de Rietplas.

Meer informatie: https://ruimtelijkeadaptatie.nl/voorbeelden/@169220/hittekoelen/

Koploperproject 3: Atelier Kracht van [Over]Vecht

Begin 2018 vond het “Atelier Kracht van [Over]vecht” plaats. Op verzoek van architectuurcentrum AORTA deed een team van ontwerpers en experts onderzoek naar de potentie van de Vechtzone voor de wijk Overvecht in Utrecht. Drie thema’s stonden centraal: water en klimaat, gezond en sociaal, energie en circulair. In de periode van het atelier vond een aantal bijeenkomsten plaats met bewoners en experts, waaronder gemeente Utrecht, het waterschap. De resultaten van het atelier zijn op deze pagina gebundeld.

Wat er uit het atelier is gekomen is zeker geen plan. Het resultaat bestaat uit drie verhalen over respectievelijk een klimaatbestendige, een zoveel mogelijk zijn eigen duurzame energie leverende en gezonde wijk. Vanwege de korte doorlooptijd van drie maanden heeft het geheel het karakter van een quick scan van de mogelijkheden. De verhalen zijn doordacht in 4 ‘trappen’: Overvecht in zijn ruimere context, stadsdeel Overvecht zelf, de Vechtzone en een viertal inzooms voor een aantal belangrijke plekken, waar de vooruitgang, die voor de thema’s in de komende periode geboekt kan worden, bij elkaar komt.

Het zijn verhalen geworden, die het perspectief in beeld brengen; ze laten beelden zien waar we met zijn allen in de wijk op termijn naar toe zou kunnen werken. Ze bieden een denk- en referentiekader voor de ‘praktijken’ opdat de lange termijn doelen op gebied van water, energie en gezondheid niet uit het oog worden verloren. Heeft u nog vragen, dan kunt u zich richten tot Eveline Paalvast [epaalvast@aorta.nu].

Betrokken Kanaleneiland Midden

Betrokken klimaatbestendig Kanaleneiland

Een grote groep heeft gewerkt aan Klimaatbestendig Kanaleneiland Midden. Betrokken waren mensen van de gemeente Utrecht, het waterschap, woningcorporatie Mitros, de provincie Utrecht, Stichting Utrecht Natuurlijk, het ministerie van Infrastructuur en Milieu, twee bewoners en Stichting DOENJA. Dit onder begeleiding van bureau IKW.

Hoogheemraad Constantijn Jansen op de Haar:

"Waterschap De Stichtse Rijnlanden wil graag kijken naar de kansen voor water door samenwerking en synergie. Klimaatadaptatie in het stedelijk gebied is een lange termijn-opgave van alle overheden, samen met de inwoners en ondernemers. Het biedt veel kansen voor een gezonde omgeving, maar is nog lang niet vanzelfsprekend!"