HDSR

Zoeken
Zoek op alfabet

Project Haarrijn

Dit project is afgerond

De watergang Haarrijn, ten noorden van Maarssenbroek, is de afgelopen jaren opnieuw ingericht. Er is een nieuw gemaal gebouwd en de kades zijn afgegraven. De werkzaamheden zijn gestart in juni 2013 en eind 2014 afgerond. In project Haarrijn komen de drie kerntaken van het waterschap op unieke wijze samen: meer veiligheid in Maarssenbroek, een goed waterpeil in Leidsche Rijn en een betere waterkwaliteit in de Haarijn.

Veiligheid in Maarssenbroek

Het water in de Haarrijn stond in open verbinding met het Amsterdam-Rijnkanaal: bij doorbreken van de kade zou het water van het Amsterdam-Rijnkanaal de wijk Maarssenbroek instromen. De dijk langs de Haarrijn was de enige regionale kering in het beheergebied van De Stichtse Rijnlanden waaraan na de nieuwe normering in 2006 een veiligheidsklasse V en IV was toegekend. Een dergelijke hoge klasse betekent dat er grote economische schade is in het geval van een doorbraak. De nieuwe normen betekenden dat de dijken langs de Haarrijn zouden moeten worden verhoogd en verstevigd.

Droge voeten in Leidsche Rijn

In de afgelopen jaren is de wijk Leidsche Rijn sterk ontwikkeld. Het watersysteem in de wijk is zelfvoorzienend. Echter, om in natte perioden de voeten droog te houden moet het overtollige water toch af en toe worden afgevoerd. Het waterschap sprak met Utrecht af dat het teveel aan water van het noordelijk deel van Leidsche Rijn (het deel boven het kanaal Leidsche Rijn) via de Haarrijn zou afgevoerd zou gaan worden. Om dit te realiseren waren aanpassingen aan het watersysteem nodig. Maar ook de oude gemalen in de polder Haarrijn waren niet meer toereikend.

Veiligheid én droge voeten

Het waterschap combineerde de twee vraagstukken. In plaats van een dijkverzwaring en een nieuw gemaal naast de twee bestaande gemalen in de polder te bouwen, bouwden we één nieuw gemaal aan de "monding" van de Haarrijn. Door het nieuwe gemaal op deze plek te bouwen sloten we de dijk van het Amsterdam-Rijnkanaal. Het peil in de Haarrijn kon daarna worden teruggebracht naar het peil van de omliggende polders: 1.20 meter lager! We hebben de kades daarna afgegraven en het overstromingsrisico voor de wijk Maarssenbroek was verleden tijd geworden.
Het nieuwe gemaal heeft twee sterke pompen, waarmee 4m3 water per seconde kan worden weggepompt.

Schoon water in de Haarrijn

Europees beleid verplicht het waterschap de waterkwaliteit zowel chemisch als ecologisch te verbeteren; met name in zogenaamde 'waterlichamen'. De Haarrijn is zo'n waterlichaam. Om de waterkwaliteit van de Haarrijn een impuls te geven hebben we de na de afgraving 2000 meter natuurvriendelijke oevers aangelegd, flauw oplopende oevers met plas-draszones. Natuurvriendelijke oevers bieden belangrijke leef- en ontwikkelgebieden voor planten, vissen en dieren en hebben een zuiverende werking voor het water.
Naast het nieuwe gemaal is een vispassage aangelegd. Door deze passage kunnen vissen vanuit het Amsterdam-Rijnkanaal de polder inzwemmen zelfs tot in de Haarrijnse plas! Ook de pompen van het gemaal zijn visvriendelijk. Dat betekent dat vissen, ook als het gemaal draait en ze in één van de pompen terechtkomen, een grote kans hebben dit te overleven. Dat komt omdat de opening in de pompen groot is en de pompen langzaam draaien.

Planning en werkzaamheden

De werkzaamheden zijn gestart in juni 2013. We zijn begonnen met het afsluiten van de Haarrijn. Via een tijdelijke bypass werd daarna het water uit Leidsche Rijn en uit de polders ten westen van de A2 naar Maarssenbroek afgevoerd. Daar heeft het Haarrijngemaal, voorzien van een extra pomp, het overtollige water naar het Amsterdam-Rijnkanaal gemaald. Na het sluiten van de Haarrijn en het verlagen van het waterpeil startte het grondwerk. In januari 2014 startte de bouw van het gemaal. In juni arriveerden de twee grote pompen van het gemaal, daarna is de overkapping opgebouwd. Begin december 2014 heeft het gemaal voor de eerste keer proefgedraaid. De werkzaamheden zijn eind december 2014 afgerond. 2015 zal gebruikt worden om het gemaal volledig in te regelen en restpunten op te lossen.

Film 'Gemaal Haarrijn, dat scheelt een dijk!

Foto achterzijde gemaal Haarrijn

Gemaal Haarrijn

Film: Graven in geschiedenis

Samenwerkende overheden

Binnen project Haarrijn komen veel thema's samen. Het waterschap werkte binnen het project daarom samen met veel verschillende partijen. De gemeente Utrecht heeft belang bij een goede afwatering van Leidsche Rijn. Utrecht heeft dan ook financieel bijgedragen aan de bouw van het gemaal. Rijkswaterstaat betaalde mee aan de vispassage die naast het gemaal is aangelegd. Uiteraard is ook de Gemeente Stichtse Vecht, op wiens grondgebied dit project grotendeels speelde, nauw betrokken geweest bij de uitvoering van het project . Zij hebben tevens het bestemmingsplan bijgesteld. Tot slot is ook de provincie Utrecht betrokken geweest bij het project, onder andere vanwege noodzakelijke vergunningen en vanwege de cultuurhistorische aspecten.
Omdat uitvoering van dit project meerdere doelen diende en de samenwerking tussen partijen versterkt, heeft het Rijk tot slot synergiesubsidie toegekend. Voorwaarde was dat het project eind 2015 is afgerond.