Legger van de primaire waterkeringen langs de Gekanaliseerde Hollandse IJssel met bijbehorende kunstwerken

Ingevolge artikel 13 van de Wet op de waterkering dient het waterschap een legger voor de primaire waterkeringen vast te stellen. Artikel 78 Waterschapswet legt deze bevoegdheid bij het AB. Wat er precies in de legger moet worden opgenomen staat in het Reglement HDSR van 12 december 1994, maar ook in de Verordening waterkering West Nederland van de provincies Noord-Holland, Zuid-Holland, Utrecht en Gelderland.
Het onderhoud van waterkeringen is onder te verdelen in gewoon en buitengewoon onderhoud. Wie dit onderhoud moet uitvoeren (dus wie onderhoudsplichtig is) staat geregeld in het Reglement. Zo geldt voor primaire waterkeringen ingevolge artikel 59, lid 1 van het Reglement dat zowel het gewoon als het buitengewoon onderhoud in principe ligt bij het waterschap, tenzij het berust bij een ander openbaar lichaam of de Nederlandse Spoorwegen (tegenwoordig ProRail). Het tweede lid van genoemd artikel geeft het waterschap echter de mogelijkheid om het gewoon onderhoud via vastlegging in de legger bij de eigenaar, bezitter of genothebbende te leggen. Van deze mogelijkheid wordt in deze legger gebruik gemaakt.
De instandhouding van het profiel (het buitengewoon onderhoud) blijft bij het waterschap.
Deze legger behelst de dijk langs de Gekanaliseerde Hollandse IJssel die de grens vormt tussen dijkring 14 en dijkring 15. Deze dijk is een waterkering van categorie c, als bedoeld in de Wet op de waterkering.

In deze legger wordt verstaan onder:

1. a.keur: de keur van het Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden;
2. b.primaire waterkering: de dijk langs de Gekanaliseerde Hollandse IJssel (met de daartoe behorende kunstwerken), vallende onder categorie c als bedoeld in de Wet op de waterkering;
3. c.binnendijks: de landzijde van de dijk (dijkring 14)
4. d.buitendijks: de rivierzijde van de dijk (dijkring 15)
5. e.kunstwerken: de waterstaatkundige bouwwerken in en aan primaire waterkeringen die een functie hebben of mede een functie hebben voor de waterkering;
6. f.referentielijn: denkbeeldige lijn, gelegen in de middenas van de waterkering;
7. g.teen: de teen van de waterkering in het leggerprofiel is de snijlijn van het leggerprofiel met het maaiveld. De locatie met het laagste maaiveld is hiervoor per sectie maatgevend.
8. h.teenlijn: de projectie van de teen van de waterkering in de situatiekaart. De teenlijn ligt parallel aan de referentielijn op een afstand die bepaald is aan de hand van de locatie met het laagste maaiveld;
9. i.kernzone: tot de kernzone van de primaire waterkering wordt gerekend de kruin, de wederzijdse taluds, de bermen tot de bodem van de eventueel naastliggende watergangen en de daarin of daaraan aangebrachte werken, met dien verstande dat deze zich met betrekking tot de primaire waterkeringen uitstrekken tot 5 meter uit de teen van het leggerprofiel. Ter plaatse van kademuren ligt de kernzone aan de landzijde 10 meter uit het hart van de waterkering. Ter plaatse van sluizen geldt een afwijkende afmeting van de zone;
10. j.beschermingszone: de gronden aan weerszijden van de kernzone van de waterkeringen. De benodigde zone volgt uit een toets van de geotechnische stabiliteit. Als minimum waarde is uitgegaan van 5 meter;
11. k.gewoon onderhoud: het in de kernzone zorg dragen voor het vrijhouden van afval, voorwerpen en materialen: het herstellen van geringe beschadigingen, zoals veroorzaakt door verkeer, vee en dergelijke; het door maaien of begrazing kort houden van de grasmat.
12. l.buitengewoon onderhoud: het instandhouden overeenkomstig het in deze legger bepaalde omtrent richting, vorm, afmeting en constructie van de primaire waterkeringen (instandhouding van het profiel, zoals genoemd in de keur);
13. m.kaart: de bij deze legger behorende kaart, kaarten of situatieschetsen, als onder andere bedoeld in de Verordening waterkering West Nederland van de provincies Noord-Holland, Zuid-Holland, Utrecht en Gelderland.

Het gewoon onderhoud van primaire waterkeringen (en de daartoe behorende kunstwerken) geschiedt door de eigenaar, bezitter of genothebbende van het dijkperceel

Het buitengewoon onderhoud van de primaire waterkeringen geschiedt door het waterschap. Wie de onderhoudsplichtige is met betrekking tot de kunstwerken is opgenomen in deel III van deze legger.

De primaire waterkering van categorie c wordt onderhouden op de afmetingen die de waterkering had in 1996 bij het in werking treden van de Wet op de waterkering.

Deze legger kan worden aangehaald als:

"Legger primaire waterkering langs de Gekanaliseerde Hollandse IJssel met de doortoe behorende kunstwerken".

Deze legger treedt in werking op de achtste dag na die van de bekendmaking.

Een onderdeel van deze legger zijn de leggerkaarten. De volgende leggerkaarten zijn bijgevoegd:

• overzichtskaart met daarop de ligging van de primaire waterkering (schaal 1:150.000);
• kaartbladindeling van de situatietekeningen
• situatietekeningen (schaal 1:2.000);
• dwarsdoorsnede van het standaardprofiel (schaal 1:100)
• dwarsprofielen (schaal 1:100);

Aangezien er sprake is van één ontwerppeil die de kruinhoogte bepaalt, is in deze legger een lengteprofiel achterwege gelaten.

Over de kering loopt een denkbeeldige lijn, de zogenaamde referentielijn. Deze lijn is gelegen in de middenas van de waterkering. De primaire waterkering langs de Gekanaliseerde Hollandse IJssel heeft een theoretisch referentiestelsel (hectometrering). Deze is echter niet in het veld aangebracht.

De gehele primaire waterkering is opgedeeld in verschillende secties. De keuze van de secties is gebaseerd op de volgende eisen:

• Geschematiseerde bodemopbouw;
• Grondwaterstanden;
• De aanwezigheid van constructies;
• Lokale afwijkingen, die invloed hebben op de stabiliteit van de waterkering.

Elke sectie heeft één maatgevend dwarsprofiel. De in de dwarsdoorsnede gegeven profielen zijn de minimaal benodigde afmetingen voor deze sectie. De eisen gesteld aan de constructie worden gegeven in het standaardprofiel (zie bijlage 2). Afwijkingen ten opzichte van dit standaardprofiel worden weergegeven in het desbetreffende dwarsprofiel.

Erosie bestendigheid

Ten behoeve van een goede weerstand tegen erosie en uitspoeling van de bekleding, dient de dijkbekleding uit een erosiebestendige kleibekleding te bestaan. De kleibekleding voldoet aan de eisen zoals omschreven in het TAW-TR "Klei voor dijken", mei 1996. De erosiebestendigheid is in te delen in een drietal categorieën:

• Categorie l (erosiebestendig);
• Categorie 2 (matig erosiebestendig);
• Categorie 3 (weinig erosiebestendig).

Op het buitentalud en de kruin van de dijk wordt klei, categorie 1, met een minimum laagdikte van 1,00 meter toegepast. Het binnentalud wordt bekleed met een minimaal 0,70 meter dik matig erosiebestendig kleipakket (categorie 2).

Taludhellingen

Het buitentalud heeft standaard een taludhelling van 1:2,5 en wordt bekleed met een grasbekleding. Het binnentalud heeft standaard een taludhelling van 1:2 en wordt bekleed met een grasbekleding. Per sectie is getoetst of het standaard profiel voldoet. Zonodig zijn de taludhellingen verflauwd. Afwijkingen ten opzichte van dit standaardprofiel worden weergegeven in het desbetreffende dwarsprofiel.

De legger is opgemaakt voor een maatgevende waterstand van NAP +2,20 m langs de gehele primaire waterkering. De totstandkoming van de maatgevende waterstand wordt nader omschreven in bijlage 1. De maatgevende waterstand is tevens aangehouden als dijktafelhoogte.

In dit deel is een omschrijving opgenomen van de in de primaire waterkering gelegen kunstwerken en bijzondere constructies, dit conform het gestelde in artikel 7 van de Verordening waterkering West Nederland. Ook wordt hier aangegeven wie het onderhoud en het buitengewoon onderhoud van het desbetreffende kunstwerk heeft. Daar waar nodig, is opgenomen hoe de bediening functioneert en hoe te handelen tijdens hoogwater.
Wanneer (dreigende) dijkdoorbraak van de primaire categorie a keringen van dijkring 15 plaatsvindt, zorgt het Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden ervoor dat de kunstwerken gesloten zijn of alsnog gesloten worden.

In deze legger worden globaal gezien 3 soorten kunstwerken onderscheiden:

• Sluizen
• Coupures
•  Duikers

De sluizen worden hieronder afzonderlijk toegelicht. Aangezien de gegevens voor de coupures langs het traject over het algemeen gelijk zijn, zijn deze tekstueel zoveel mogelijk samengevat. Daar waar noodzakelijk is een coupure apart toegelicht.

In bijlage 3 is een volledige lijst van de aanwezig kunstwerken opgenomen, inclusief de aanwezige duikers. In de naamgeving van de kunstwerken is het kunstwerknummer opgenomen.

Sluizen

Sluis Montfoort (kw14-18) sectie 14-7
De sluis Montfoort is een schutsluis in het centrum van Montfoort. De sluis vormt via de Montfoortse Vaart een verbinding tussen de Gekanaliseerde Hollandse IJssel en de Oude Rijn. Het streefpeil op de Gekanaliseerde Hollandse IJssel is NAP +0,52 meter. Het streefpeil aan de binnenzijde is NAP –0,47 meter. De sluis is in 1770 aangelegd en in 1991 gerenoveerd.
De sluis bestaat uit een gemetselde kolk met houten puntdeuren. De kerende hoogte van de deuren is NAP +1,00 m. Boven de kerende hoogte van de deur is een opening, de bovenbalk heeft een hoogte van NAP +2,10 m. Er zijn geen aanvaarvoorzieningen aanwezig.

Bediening
De sluis wordt meermalen per jaar bediend. Vooral in de zomermaanden vindt regelmatig bediening plaats. De deuren en schuiven worden ter plaatse met de hand bediend. Bij niet functioneren van de deuren is er geen noodkering aanwezig.

Sluitprocedure bij hoogwater
Bij dreigende dijkdoorbraak van de primaire (categorie a) keringen van dijkring 15 worden de puntdeuren gesloten. Vervolgens wordt de sluiskolk met zand(zakken) of klei volgestort omdat de hoogte van de deuren niet voldoende is.

Gewoon onderhoud
Gemeente Montfoort

Buitengewoon onderhoud
Gemeente Montfoort

Sluis Oudewater (kw14-25) sectie 14-12
De sluis Oudewater is een keersluis in het centrum van Oudewater en heet ook wel de Romeinsesluis. De sluis is tevens een compartimenteringssluis en dient ook als waterinlaat voor de Oude Gracht. Het streefpeil voor zowel het buitenwater als het binnenwater ter plaatse van de sluis is NAP +0,52 meter. De sluis is in 1719 aangelegd en in 1990 gerenoveerd.
De sluis bestaat uit gemetselde landhoofden met houten puntdeuren. De deuren hebben een kerende hoogte van NAP +2,49 m. Boven de kerende hoogte van de deur is een opening, de bovenbalk heeft een hoogte van NAP +3,49 m. Over de landhoofden ligt een stalen brug voor verkeer.

Bediening
De sluis wordt minstens 1 maal per jaar gesloten om de werking te testen. De puntdeuren worden ter plekke met de hand bediend.
Bij niet functioneren van de deuren is er geen noodkering aanwezig.

Sluitprocedure bij hoogwater
Bij dreigende dijkdoorbraak van de primaire (categorie a) keringen van dijkring 15 worden de puntdeuren gesloten.

Gewoon onderhoud
Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden

Buitengewoon onderhoud
Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden

Sluis Hekendorp (kw14-52) sectie 14-17
De sluis Hekendorp is een schutsluis in het centrum van Hekendorp en heet ook wel de Goejanverwellesluis. De sluis vormt via de Lange Weidsche Boezem en de Dubbele Wiericke een verbinding tussen de Gekanaliseerde Hollandse IJssel en de Oude Rijn. Het streefpeil op de Dubbele Wiericke is NAP –0,47 m.
De sluis bestaat uit een gemetselde sluiskolk met houten puntdeuren. De sluis heeft 3 sets deuren. De buitenste deuren aan de zijde van de Gekanaliseerde Hollandse IJssel en de binnenste deuren aan de zijde van de Dubbele Wiericke zijn lage deuren, welke gebruikt worden bij het schutten van de scheepvaart. In het midden van de sluiskolk bevindt zich een set vloeddeuren. Het streefpeil voor de Gekanaliseerde Hollandse IJssel ter plaatse van de sluis is NAP +0,52 meter. De deuren hebben een kerende hoogte van NAP +1,18 m.

Bediening
De sluis wordt meermalen per jaar geschut, in de zomermaanden ongeveer 10 maal per dag. Hiertoe worden de beide sets schutdeuren ter plekke met de hand bediend, evenals de schuiven. De vloeddeuren worden niet meer bediend. Deze worden ook niet meer op functioneren getest. Naar verwachting functioneren deze deuren niet meer. Bij niet functioneren van de deuren is er geen noodkering aanwezig.

Sluitprocedure bij hoogwater
Van de schutsluis zijn altijd de puntdeuren aan een zijde gesloten. Bij dreigende dijkdoorbraak van de primaire (categorie a) keringen van dijkring 15 wordt de sluiskolk met zand(zakken) of klei volgestort.

Gewoon onderhoud
Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden

Buitengewoon onderhoud
Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden

Keersluis Hekendorp (kw14-52) sectie 14-17
De keersluis Hekendorp is een keersluis aan de rand van het centrum van Hekendorp. De keersluis is een waterinlaat voor het boezemwater van de Enkele Wiericke. Het streefpeil op de Gekanaliseerde Hollandse IJssel ter plaatse van de keersluis is NAP +0,52 meter. Het streefpeil op de Enkele Wiericke is NAP –0,47 meter. De sluis is aangelegd in 1880 en dient gerenoveerd te worden.

De sluis bestaat uit twee gemetselde stroomkokers met elk een stalen schuif.

Bediening
De schuiven worden automatisch geregeld. De schuiven kunnen met de hand worden bediend als de automatische bediening weigert Er zijn geen reserveschuiven aanwezig. Bij niet functioneren van de schuiven is er geen noodkering aanwezig.

Sluitprocedure bij hoogwater
Bij dreigende dijkdoorbraak van de primaire (categorie a) keringen van dijkring 15 worden de schuiven gesloten.

Gewoon onderhoud
Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden

Buitengewoon onderhoud
Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden

Coupures
In totaal zijn er 27 coupures aanwezig. Hiervan zijn er 23 coupures in de dijk, bestemd als toegangsweg naar particulier terrein. Deze coupures hebben in het veld ook een nummering. Er zijn 2 coupures die niet als zodanig te herkennen zijn. Dit zijn de coupure in de A2 en de coupure onder de A12. Beide coupures zijn in feite het talud van de aanwezige viaducten. Daarnaast zijn er nog een coupure die dienst doet als koetunnel (kw-14-5) en een coupure bij een brug (kw 14-12). De coupures worden hieronder toegelicht.

Coupure A2 (kw 14-1) sectie 14-1
De coupure ligt in de A2 ter hoogte van Oudenrijn, onder verkeersplein Hooggelegen. Deze coupure is niet als zodanig herkenbaar. Er zijn geen sponningen aanwezig waarin schotbalken geplaatst kunnen worden. De ‘landhoofden’ van de coupure zijn de taluds van het viaduct in verkeersplein Hooggelegen over de A2. Er is geen sluiting in de zin van het plaatsen van schotbalken mogelijk.

Sluitprocedure bij hoogwater
Bij dreigende dijkdoorbraak van de primaire (categorie a) keringen van dijkring 15 wordt de coupure dichtgezet met zandzakken/big bags.

Gewoon onderhoud
Rijkswaterstaat

Buitengewoon onderhoud
Rijkswaterstaat

Coupure A12 (kw 14-3) sectie 14-1
De coupure ligt onder het viaduct in de A12 over de N228 ter hoogte van De Meern. Deze coupure is niet als zodanig herkenbaar. Er zijn geen sponningen aanwezig waarin schotbalken geplaatst kunnen worden. De ‘landhoofden’ van de coupure zijn de taluds van het viaduct in de A12 over de N228. Er is geen sluiting in de zin van het plaatsen van schotbalken mogelijk.

Sluitprocedure bij hoogwater
Bij dreigende dijkdoorbraak van de primaire (categorie a) keringen van dijkring 15 wordt de coupure dichtgezet met zandzakken/big bags.

Gewoon onderhoud
Rijkswaterstaat

Buitengewoon onderhoud
Rijkswaterstaat

Coupure koetunnel (kw 14-5) sectie 14-1
De coupure ligt nabij Heeswijk en bestaat uit een Spirosol duiker door de dijk heen die fungeert als koetunnel. Deze maakt het voor vee mogelijk de dijk te kruisen. Aan het uiteinde van de duiker is een schotbalksponning aangebracht. De hoogte van de schotbalksponning is lager dan de kerende hoogte, namelijk NAP + 0,86 m.

De coupure kan worden dichtgezet door middel van schotbalken. Deze zijn bij de coupure opgeslagen.

Sluitprocedure bij hoogwater
Bij dreigende dijkdoorbraak van de primaire (categorie a) keringen van dijkring 15 wordt de coupure dichtgezet met de aanwezige schotbalken.

Gewoon onderhoud
vergunninghouder

Buitengewoon onderhoud
Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden

Coupure brug (kw 14-12) sectie 14-4
De coupure ligt bij de brug in de categorie c kering langs de Gekanaliseerde Hollandse IJssel tussen Achthoven-West en Heeswijk. De coupure is onderdeel van de landhoofden van de brug en is uitgevoerd in beton met daarin een sponning voor schotbalken. De coupure kan worden dichtgezet door middel van  schotbalken. Schotbalken zijn niet meer aanwezig.

Sluitprocedure bij hoogwater
Bij dreigende dijkdoorbraak van de primaire (categorie a) keringen van dijkring 15 wordt de coupure gesloten door het plaatsen van zandzakken.

Gewoon onderhoud
Gemeente Montfoort

Buitengewoon onderhoud
Gemeente Montfoort

Overige coupures, kw 14-27, kw14-29 t/m kw 14-31, kw 14-33 t/m kw 14-51
De overige coupures liggen in de waterkering tussen Oudewater en Hekendorp. De coupures dienen als toegangsweg voor de achter de waterkering gelegen percelen. De coupures bestaan uit twee landhoofden van beton. In elk landhoofd bevinden zicht twee sponningen voor schotbalken. De schotbalken hiervoor zijn niet meer aanwezig.

Sluitprocedure bij hoogwater
Bij dreigende dijkdoorbraak van de primaire (categorie a) keringen van dijkring 15 worden de coupures gesloten door het plaatsen van zandzakken.

Gewoon onderhoud
Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden

Buitengewoon onderhoud
Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden

Duikers
De gegevens met betrekking tot de duikers zijn weergegeven in bijlage 3.