De Stichtse Rijnlanden zorgt ervoor dat er voldoende oppervlaktewater in sloten, plassen en kanalen in het gebied beschikbaar is. Niet te veel en niet te weinig. Dat gaat niet vanzelf.

Regelen waterpeil

Voor het regelen van het waterpeil heeft het waterschap een uitgekiend stelsel van gemalen, stuwen, sluizen en inlaten. Deze worden in waterschapstaal 'kunstwerken' genoemd. Zie ook: Functie van kunstwerken.

Besturing op afstand

Het waterpeil in sloten en kanalen wordt van minuut tot minuut in de gaten gehouden en gecontroleerd. De belangrijkste gemalen, stuwen en inlaten kunnen op afstand worden bediend via computer en telefoon. De overige worden met de hand bediend.

Droge voeten is maatwerk

Het watersysteem in het gebied van De Stichtse Rijnlanden is grofweg te verdelen in 3 regio's met hun eigen kenmerken.

Het westelijk deel van het gebied bestaat uit polders die onder het niveau van de zeespiegel liggen. Als er geen gemalen (pompen) waren, zou dit gebied permanent onder water staan. Maar door water weg te pompen, klinkt de veengrond in en daalt de bodem nog verder. De belangrijkste watervraagstukken hier zijn dan ook de beperking van deze bodemdaling en tegelijkertijd het tegengaan van wateroverlast.

Grotere afbeelding (pdf, 186 Kb)

Het oostelijk deel ligt hoger en droger. Omdat water altijd het laagste punt zoekt, moeten stuwen in dit gebied ervoor zorgen dat water langer vastgehouden wordt. Ook zijn in dit gebied polders met gemalen, en inlaten waarmee het waterschap de wateraanvoer regelt. Belangrijk vraagstuk in het oostelijk gebied is hoe we het regen- en kwelwater beter vast kunnen houden, zodat we minder water vanuit de Lek het gebied in hoeven te laten stromen. Dat water is namelijk van minder goede kwaliteit.

De wateraanvoer in het midden van ons gebied - de stad Utrecht en omstreken - wordt geregeld door 3 "kranen": de Kromme Rijn, de Vaartse Rijn en het Noordergemaal. Het teveel aan water kan weer weg via de Weerdsluis en het Muntsluizencomplex. Een belangrijk vraagstuk in dit stedelijk gebied is de verwerking van het regenwater.  
Leidsche Rijn krijgt  een eigen gesloten watersysteem, waarbij zoveel mogelijk schoon regenwater rechtstreeks in de sloten en in de ondergrond wordt opgeslagen.

Peilbesluiten

De hoogte van het waterpeil in sloten en weteringen is vastgelegd in peilbesluiten. Dit gebeurt via een procedure, die vergelijkbaar is met die van een bestemmingsplan bij een gemeente. Zo weegt het waterschap verschillende, soms tegenstrijdige, belangen af. Agrariërs willen bijvoorbeeld vaak een lager waterpeil, omdat dat een grotere opbrengst oplevert. De natuur vraagt over het algemeen een hoger waterpeil.
Meer over peilbesluiten en watergebiedsplannen.