HDSR

Zoeken
Zoek op alfabet

Coalitie Ruimtelijke Adaptatie regio Utrecht

Acht Utrechtse overheden en de Veiligheidsregio Utrecht hebben de intentie om samen te werken aan oplossingen voor de gevolgen van de klimaatverandering. De partijen werken samen zodat de bebouwde omgeving ook in 2050 nog aantrekkelijk is om te leven.

Om deze doelen te realiseren, hebben de partijen zich verenigd in een Coalitie Ruimtelijke Adaptatie Regio Utrecht. De negen samenwerkende overheden die hebben verklaard aan de slag te gaan met ruimtelijke adaptatie en klimaatopgaven, zijn:

  • Gemeente Utrecht
  • Gemeente Nieuwegein
  • Gemeente Woerden
  • Gemeente Stichtse Vecht
  • Gemeente Houten
  • Gemeente Bunnik
  • Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden
  • Provincie Utrecht
  • Veiligheidsregio Utrecht

Waarom is ruimtelijke adaptatie nodig?

Het klimaat verandert: hogere temperaturen, een sneller stijgende zeespiegel, nattere winters, heftiger buien en kans op drogere zomers. Daar moeten we volgens het KNMI in de toekomst in Nederland rekening mee houden. De verwachting is dat het klimaat in Nederland in 2050 ongeveer overeen zal komen met het huidige klimaat in Zuid-Frankrijk of Noord-Italië. Ook nu al is de klimaatverandering merkbaar. 2014 was in Nederland het warmste jaar sinds het begin van de metingen. Op 28 juli 2014 van dat jaar werden Maarssenbroek, Kockengen en Utrecht getroffen door de zwaarste neerslag die ooit in een etmaal in de regio Utrecht gemeten is. In 2016 zijn ook stevige buien gevallen in het Oude Rijn gebied en zijn records gevestigd met de warmste dagen in september.

De klimaatverandering heeft een impact op met name de leefomstandigheden in de stad. Het wordt daar nog warmer en grote regenbuien kunnen niet makkelijk worden afgevoerd. De opgaven voor ruimtelijke adaptatie zijn verwoord in de Deltabeslissing Ruimtelijke Adaptatie. De opgave wordt vaak gezien als bedreiging: bij ongewijzigd beleid hebben we heel veel potentiële landelijke schade. Extreme neerslag, droogte en hitte kunnen leiden tot maatschappelijke ontwrichting.

Wij zien juist kansen: Als we aan de slag gaan met onze leefomgeving, laten we deze dan meteen verbeteren, het stedelijk gebied minder kwetsbaar maken voor de toekomst zodat de economie en de mensen er beter van worden. Zie voor meer informatie de websites www.ruimtelijkeadaptatie.nl en www.climateapp.nl.

Plan van Aanpak

De bestuurders van de partijen hebben op 18 maart 2016 het Plan van Aanpak ondertekend, zie de pdf in de rechter kolom.

De Coalitie heeft een Plan van Aanpak  opgesteld, waarin de werkwijze en doelen nader zijn beschreven. In het Plan van Aanpak staat dat we onder andere aan de slag gaan met de klimaatthema’s veiligheid, hitte, droogte en wateroverlast, een gezamenlijke kennisagenda opstellen en koploperprojecten omarmen. Daarbij maken we gebruik van bestaande (bestuurlijke) netwerken en sluiten aan op lopende programma’s. Hiervoor zetten we tijdelijk een regisseur in om de samenwerking vorm te geven. Het college van het waterschap heeft op 9 februari het Plan van Aanpak goedgekeurd.
De Coalitie wil uiteindelijk gezamenlijke resultaten behalen. Dit moet er toe leiden dat we vanaf 2020 ruimtelijk adaptief als vanzelfsprekend kunnen toepassen en ervaren.

In het Plan van Aanpak staat dat we:

  • aan de slag gaan met de thema’s veiligheid, hitte, droogte en wateroverlast.
  • een gezamenlijke kennisagenda opstellen, een toolkit ontwikkelen om met elkaar kennis op te doen en te delen en koploperprojecten te omarmen en in uitvoering te brengen;
  • gebruik maken van bestaande programma’s en netwerken, zoals bijvoorbeeld Winnet.
  • hiervoor tijdelijk een regisseur inzetten om de afstemming en samenwerking vorm te geven.

Deze vier producten ontwikkelt de Coalitie, samen met partners niet op de genoemde volgorde, maar parallel aan elkaar. Zo levert het resultaat van het ene product vaak weer input voor een ander product.

De Staat van Ons Water

Wilt u meer weten over waterbeleid en klimaat? De website www.destaatvanonswater.nl toont informatie over alle waterthema’s op een overzichtelijke manier.
Hier kun je lezen hoe het staat met de uitvoering van het waterbeleid. Veel voorkomende vragen worden beantwoord, en je kan doorklikken naar achtergrondinformatie.

Wat is ruimtelijke adaptatie?

In het jaar 2014 zijn de Deltabeslissingen vastgesteld. Eén daarvan is de Deltabeslissing Ruimtelijke Adaptatie. Deze is erop gericht om de ruimtelijke inrichting van de bebouwde omgeving aan te passen aan de gevolgen van het veranderende klimaat: overstromingen,wateroverlast, extreme droogte en hitte. Deze opgaven moeten lokaal worden opgepakt. De doelstellingen van de Deltabeslissing zijn als volgt verwoord:

  1. De bebouwde omgeving is ook in 2050 nog aantrekkelijk om te leven, omdat de bebouwde omgeving bestand is tegen wateroverlast door heviger neerslag, tegen langduriger droogte en tegen hogere temperaturen.
  2. Uiterlijk in 2020 worden alle ruimtelijke ingrepen integraal getoetst op hun klimaatbestendigheid.
  3. De periode tot 2020 wordt benut om voldoende kennis en een aanpak te ontwikkelen om de eerste twee doelstellingen concreet te kunnen invullen.

Quickscan Stresstest

De klimaatopgaven voor de regio Utrecht zijn verwoord in een zogenaamde ‘quickscan stresstest’.
De stresstest geeft de urgentie weer om klimaatverandering op bestuurlijk niveau op te pakken. Het doel van deze quickscan stresstest is:
Het inzichtelijk maken welke effecten van klimaatverandering voor de regio Utrecht relevant zijn. Dit op basis van nu aanwezige kennis en informatie. De focus van deze stresstest ligt op de regionale effecten van klimaatverandering en de samenhang met lokale effecten. De stresstest richt zich met name op stedelijk gebied en kijkt naar de thema’s “waterveiligheid, wateroverlast, watertekort/droogte en hittestress”. De stresstest geeft aan welke thema’s en aspecten “relevant”, “minder relevant/irrelevant” danwel “(nog) onduidelijk” zijn in relatie tot klimaatverandering. Urgentie en relevantie in dit verband worden niet opgehangen aan ‘normen’. Uitgangspunt is de feiten ‘op tafel’ te leggen.

De conclusies uit het rapport zijn:

  • We weten veel en klimaatverandering heeft grote impact op ons watersysteem en het ruimte gebruik. Deze impact heeft zowel een lokaal als een regionaal schaalniveau.
  • We benaderen de problematiek thematisch, technisch en taakgericht. Dit komt de inhoudelijke kennis ten goede. Wel blijft kennis daardoor versnipperd, wordt onvoldoende gedeeld en komt op verschillende wijze tot stand (onderling moeilijk vergelijkbaar).
  • Er ontbreekt een gezamenlijke visie om te delen met andere partijen.
  • De vervolgstappen vragen om een integrale benadering, als de kansen (werk met werk maken). De problematiek zelf en de oplossingsrichtingen vereisen een aanpak, die breder denkt en doet dan de sectorale beleidskaders en -normen.

Maatschappelijke uitdaging

Deze opgaven aanpakken kunnen de overheden uit de coalitie niet alleen. Oplossingen liggen ten dele in de openbare ruimte, de riolering en het oppervlaktewatersysteem. Klimaatadaptatie raakt ook aan de wijze van bouwen en de inrichting van particuliere percelen. Het is dus ook van belang particuliere investeringen te beïnvloeden. De overheden hebben hier nog weinig ervaring mee. Klimaatadaptatie gaat ook over de dagelijkse leefomgeving van mensen en is alleen succesvol als deze mensen meedoen. Met andere woorden: de governance van klimaatadaptatie is ook een maatschappelijke uitdaging, wellicht zelfs een net zo lastige opgave als de klimaatvraagstukken zelf.

De gemeente Houten en het waterschap hebben een maquette gemaakt over de ‘ klimaatbestendige tuin’. Zie de weblink onderaan voor meer informatie.

De Tuinbranche Nederland en Amsterdam Rainproof hebben samen informatie ontwikkeld die tuincentra kunnen gebruiken. Deze zijn te vinden op de waterpagina van de Tuinbranche.

Koploperprojecten

Er wordt door de deelnemers van de coalitie ook nu al gewerkt aan klimaatbestendige projecten. Dit noemen we de koploperprojecten. Deze koploperprojecten zijn in beeld gebracht in samenwerking met de NMU en Grontmij.