De watertoets is een instrument dat waterhuishoudkundige belangen expliciet en op evenwichtige wijze laat meewegen bij het opstellen van ruimtelijke plannen en besluiten. Het is niet een toets achteraf, maar een proces dat de initiatiefnemer van een ruimtelijk plan en de waterbeheerder met elkaar in gesprek brengt in een zo vroeg mogelijk stadium. De watertoets noemen wij daarom liever 'watertoetsproces'.
Voor grote ruimtelijke ontwikkelingen is een proces met fasen nodig om te bepalen wat de gevolgen voor water zijn.
Voor kleinere ontwikkelingen hoeven initiatiefnemers lang niet altijd letterlijk in gesprek met de waterbeheerder. Met een speciale website (www.dewatertoets.nl) kunnen zij een groot deel van de watertoetsprocedure zelf uitvoeren. Deze website wordt ook wel de digitale watertoets genoemd.
