Het waterschap heeft samen met de gemeente Utrecht een concept-watersysteem ontwikkeld dat niet alleen past bij de identiteit van het toekomstige woongebied Rijnenburg, maar dat ook de klimaatverandering aankan. Het wordt een duurzaam en robuust stelsel van sloten en plassen waarbij aan het water kan worden gewoond en waarbij water en kan worden gebruikt ter recreatie.
Het waterschap streeft naar:
In Nederland en ook in Rijnenburg is op jaarbasis sprake van een wateroverschot. Het probleem is dat wanneer het water in de zomer nodig is, het niet of in te geringe mate aanwezig is in de rivieren waar het vandaan moet komen. Een oplossing water in het gebied te bergen op het moment dat er een overschot is. Zo'n gesloten watersysteem is in Rijnenburg echter lastig te realiseren. Dit vanwege de eigenschappen van het gebied enerzijds (laag gelegen, veen in de ondergrond en hoge grondwaterstanden) en de ambitie om 7.000 woningen in lage dichtheden in het bestaande slagenlandschap te maken anderzijds.
Om een goed en robuust (tegen een stootje kunnend) watersysteem te krijgen, worden de peilen van het oppervlaktewater flexibel gemaakt. Dit betekent dat het waterpeil in de zomer uit mag zakken en in de winter hoger mag staan. Deze ruimte tussen het hoge en lage waterpeil wordt gebruikt om water op te slaan als het regent (seizoensberging) en dit weer te gebruiken bij droogte. Hierdoor hoeft veel minder water ingelaten te worden dan voorheen, waardoor de kwaliteit van het water goed blijft. Voorlopig wordt uitgegaan van circa 20 centimeter peilfluctuatie. Dit lijkt een optimum te zijn om ook bodemdaling tegen te gaan.
Om in tijden van droogte echt voldoende water te hebben, wordt er ook een andere maatregel ingezet. Zo zal gedurende het hele jaar het relatief schone deel uit huishoudelijk water worden gebruikt. Dit zogenaamde grijswater is afkomstig van onder andere de douche, wasmachine en spoelbak in de keuken. Via een natuurlijk filter wordt dit relatief schone water nog schoner en stroomt het in het oppervlaktewatersysteem. Echt vies water dat van de wc af komt heet zwartwater en gaat naar de afvalwaterzuiveringsinstallatie (rwzi) om daar behandeld te worden. Dit komt dus niet rechtstreeks in het oppervlaktewater van Rijnenburg.
Door bredere sloten aan te leggen ontstaat er meer ruimte voor natuur. Vooral de natuurvriendelijke oevers zijn bijzondere plekken waar veel verschillende planten en dieren leven. Het flexibele waterpeil zorgt voor een heel gevarieerde flora en fauna. Het fijnmazige netwerk van sloten is daarbij ook nog eens gunstig om ten tijde van zeer warme dagen - die steeds vaker voorkomen - voor verkoeling te zorgen.
Het gebied wordt uitermate geschikt voor recreatie. Er zal ononderbroken gevaren kunnen worden. Er wordt mogelijk zelfs een vaarverbinding met de Hollandse IJssel gemaakt. Hiervoor moet dan wel een sluis gepasseerd worden aangezien de waterpeilen niet gelijk zijn. Bovendien loopt langs de Hollandse IJssel een waterkering die moet worden overgestoken.
Het watersysteem zal, kortom, passen bij de uitstraling van het woon- en werkgebied Rijnenburg. Het zal om kunnen gaan met de verwachte klimaatsveranderingen. En het zal aantrekkelijk zijn en plezier geven.
